Schaduwplanten

Ik woon midden in een bos op de Veluwe, met veel grote loof- en naalbomen en de bijbehorende schaduw. Het is dus niet verwonderlijk dat ik relatief veel schaduwplanten kweek. Ook onze borders rondom huis staan er vol mee. Schaduw hoeft absoluut geen probleem te zijn, in tegendeel, het schept juist mogelijkheden. Elke tuin heeft wel wat schaduw en er zijn zoveel prachtige schaduwplanten. Gebruik deze schaduwplekken om een boeiende schaduwtuin van te maken.

Er zijn natuurlijk veel verschillende soorten schaduw. De noordzijde van een schuur krijgt bijvoorbeeld geen direct zonlicht, maar hoeft niet per se donker te zijn. Schaduw van hoge bomen creëert weer een andere groeiomstandigheden dan schaduw van kleinere bomen. De schaduw van een hoge boom valt veel verder van de stam, waardoor de concurrentie om het beschikbare vocht minder zal zijn. De schaduw van struiken of lage bomen zal meestal droger zijn.

Schaduw- of bosplanten hebben vaak behoefte aan vochthoudende grond. Dit is vaak nog belangrijker dan de behoefte aan schaduw. Sommige schaduwplanten doen het zelfs prima in de volle zon mits ze maar voldoende vocht krijgen. Kijk bijvoorbeeld naar Rodgersia’s, die bloeien zelfs uitbundiger bij meer zon. Zo kun je aan de rand van vijvers vaak planten gebruiken die normaal de volle zon mijden. Voor planten met bont blad gaat dit niet op. Dit blad zal in de warme middagzon verbranden en lelijk worden.

Kijken waar planten in het wild voorkomen leert je veel over hun ideale standplaats.  Sommige schaduwplanten komen van nature uit bossen, andere schaduwplanten komen uit de bergen en zoeken liever de koelte die ze bij ons in de schaduw kunnen vinden. Zie ook overzicht beschikbare schaduwplanten. 

Anemone nemorosa

Stinzenplanten

Veel bosplanten zijn vroeg bloeiende planten. Deze planten maken handig gebruik van het feit dat loofbomen dan nog niet vol in blad zitten zodat ze toch voldoende zonlicht kunnen opvangen. Ze worden ook wel “spring ephemerals” genoemd, voorjaarsplanten die een korte voorplantingcyclus hebben. Ze groeien, bloeien en zetten zaad in een korte periode, waarna ze afsterven en weer in de grond verdwijnen. Enkele voorbeelden van deze vroegbloeiers zijn: Anemone nemorosa, Uvularia, Trillium, Jeffersonia en Lamprocapnos (Dicentra) spectabilis.

Bollen en wortelstokken zijn zo gebouwd dat ze vroeg in het voorjaar snel uit de startblokken kunnen schieten waardoor ze de concurrentie voor zijn en dus optimaal profiteren van het beschikbare licht en vocht.  Stinzenplanten zijn hier zo succesvol in dat ze kunnen verwilderen. Het verwilderen van vaste planten is soms een ongewenst effect in borders, maar over Stinzenplanten heb ik nog nooit iemand horen klagen. Integendeel, ik word heel blij van borders die al in januari helemaal wit beginnen te kleuren door pollen bloeiende Sneeuwklokjes. Het verlengt echt mijn tuinseizoen.

Droge schaduw

De verschillende bomen in je tuin bepalen de standplaats die gecreëerd wordt. Sommige bomen laten bijna geen licht door. Zo wil dan ook onder een groep naaldbomen bijna niets groeien. Ook de voet van een Beuk of een Paardenkastanje kan erg donker zijn. De ene boom komt vroeger in blad dan de andere.  Hoe een boom wortelt, is nog een factor om rekening mee te houden. Een berk wortelt erg oppervlakkig en zal dus meer concurreren om het beschikbare vocht in de grond. Een Robinia, vaak foutief Acacia genoemd, wortelt daarentegen weer heel diep.

Gelukkig zijn er ook genoeg planten die tegelijk droog en schaduwrijk kunnen staan. Het betreft vaak ijzersterke planten die het te goed zouden doen op een makkelijke standplaats en zich daar flink kunnen verspreiden. Maar in de droge schaduw kunnen we hier dankbaar gebruik van maken.  Enkele voorbeelden van planten voor de droge schaduw zijn: Euphorbia amygdaloides var. robbiae, Iris foetidus, Lievevrouwebedstro, Acanthus, Mannetjes Varen, Helleborus foetidus en Geranium macrorrhizzum. Soms moet je de planten op deze plekken in het begin even helpen door ze af en toe een overdadig water te geven totdat de wortels voldoende ontwikkeld zijn om de strijd aan te kunnen.

Zie ook lijst van planten voor droge schaduw

Galium odoratum - Lievevrouwebedstro